Bu site Türkiye'deki sağlık mesleği profesyonelleri için hazırlanmıştır.

Sıkça sorulan sorular

Menopoz, adet döngüsünün kalıcı olarak sona ermesi şeklinde tanımlanır. Ancak menopoz semptomları, adet kanamalarının sona ermesinden önce başlayabilir ve birkaç yıl sürebilir.1

 

Perimenopoz, üreme döneminden postmenopozun ilk yılına kadar olan geçiş dönemidir ve artan semptom yükü ile ilişkilidir. Bu durum, merkezi sinir sistemindeki nörokimyasal değişimlerden kaynaklanır ve vazomotor semptomlar (VMS), uyku bozuklukları ve depresyon ile ilişkilidir.1

 

Diğer semptomlar arasında kardiyometabolik değişimlere bağlı vücut şeklinde değişiklikler, kas-iskelet sistemi bozuklukları, deri ve ürogenital atrofi, cinsel işlev bozuklukları, osteoporoz ve sarkopeni yer alabilir.1

 

Menopoz semptomları yalnızca yaşam kalitesini önemli ölçüde etkilemekle kalmaz, aynı zamanda kronik hastalıkların başlangıcıyla da ilişkilidir. Bu semptomlar, gelecekteki sağlık risklerinin birer habercisi olabilir.1

Menopozun en rahatsız edici semptomları ve kadınların menopozal geçiş sırasında tıbbi yardım aramasının en yaygın nedeni, sıcak basmaları ve gece terlemeleridir. Bu semptomlar, Vazomotor Semptomlar (VMS) olarak da bilinir.2 Sıcak basmaları, özellikle yüz, boyun ve göğüs bölgesinde hissedilen ani ve yoğun bir sıcaklık hissiyle karakterizedir. VMS atakları genellikle 1 ila 5 dakika sürer ve terleme, üşüme hissi, anksiyete ve kalp çarpıntısı gibi belirtiler eşlik edebilir. Ancak VMS deneyimi kişiden kişiye farklılık gösterebilir.3

Menopoz sırasında östrojen düzeyi azalır. Bu düşüş; vajinal atrofi, ciltte yaşlanma, osteoporoz ve VMS gibi etkilerle ilişkilidir.1,4-6

 

VMS özelinde, artık biliyoruz ki menopoz sırasında östrojen, hipotalamustaki ısı kontrol merkezinde yer alan kisspeptin / nörokinin B / dinorfin (KNDy) nöronlarının östrojen reseptörlerine daha az ulaşır. Östrojen azalınca bu KNDy nöronlarının aktivitesi değişir ve bu değişim, VMS’nin başlıca nedenlerinden biri olarak kabul edilir.4,6

VMS, menopozla ilişkili fizyolojik semptomlardır.3

 

Hipotalamustaki ısı kontrol merkezinde:

  • nörokinin B (NKB) ve östrojen, KNDy nöronlarını hassas bir denge içinde düzenleyerek vücut ısısının kontrolüne katkıda bulunur.
    KNDy nöronları, NKB tarafından uyarılır ve östrojen tarafından baskılanır.6-8
  • Menopozal geçiş sürecinde östrojen düzeyi azalır ve bu durum, NKB ile olan dengeyi bozar.6,7,9
  • Bu dengenin bozulmasıyla NKB sinyallemesi baskılanmaz ve KNDy nöronlarında aşırı aktivite meydana gelir. Bu da bu nöronlarda hipertrofiye ve ısı kontrol merkezinde aktivite değişimine yol açar.6,7,9
  • Sonuç olarak, ısı kontrol merkezi ısıyı dağıtıcı mekanizmaları tetikler ve bu zincirleme süreç, sıcak basmaları ve gece terlemeleriyle kendini gösterir—yani VMS6,9

Araştırmalar, VMS’nin sıklığı ve şiddetinin, ileride ortaya çıkabilecek kronik hastalıkların (bilişsel bozulma, kardiyovasküler hastalıklar ve osteoporoz gibi) bir öngöstergesi olarak kullanılabileceğini göstermektedir.10

Menopoz döneminde kadınların %80’e kadarı VMS’den etkilenmektedir.3 VMS semptomları ortalama 7,4 yıl sürmekte olup, bu semptomlarla yaşayan kadınlar şu alanlarda olumsuz etkiler bildirmiştir: uyku (%82), ruh hali (%69), konsantrasyon (%69), enerji (%63), cinsel aktivite (%41), iş yaşamı (%46), sosyal aktiviteler (%44) ve boş zaman aktiviteleri (%48).11,12

 

Menopozal geçiş sürecinde kadınların yaklaşık %80’i VMS yaşamaktadır.3VMS’nin ortalama süresi 7,4 yıl olarak bildirilmiştir ve VMS yaşayan kadınlar şu alanlarda olumsuz etkiler bildirmiştir: uyku (%82), ruh hali (%69), konsantrasyon (%69), enerji (%63), cinsel aktivite (%41), iş (%46), sosyal aktiviteler (%44) ve boş zaman aktiviteleri (%48).11 12

Tüm kadınlar, VMS’nin konuşulmaya değer bir tıbbi durum olduğunun farkında değildir. Bu nedenle, birçok kadın bu konuda sessiz kalmaktadır.13 14 VMS'den etkilenen kadınlara yardımcı olabilmek için verimli bir diyalog kurmak kritik önemdedir.

Kadınların, menopoz semptomları ve tedavi seçenekleri hakkında hekimleriyle açık ve dürüst bir şekilde konuşmaları teşvik edilmelidir.13

Referanslar:

  1. Monteleone P, Mascagni G, Giannini A, Genazzani AR, Simoncini T. Symptoms of menopause – global prevalence, physiology and implications. Nat Rev Endocrinol 2018;14(4):199-215.
  2. Kaunitz AM, Manson JE. Management of menopausal symptoms. Obstet Gynecol 2015;126(4):859-76.
  3. Thurston RC. Vasomotor symptoms. In: Crandall CJ, Bachman GA, Faubion SS, et al., eds. Menopause Practice: A Clinician's Guide. 6th ed. Pepper Pike, OH: The North American Menopause Society, 2019:43-55.
  4. Rapkin AJ. Vasomotor symptoms in menopause: physiologic condition and central nervous system approaches to treatment. Am J Obstet Gynecol 2007;196(2):97-106.
  5. Modi M, Dhillo WS. Neurokinin 3 receptor antagonism: a novel treatment for menopausal hot flushes. Neuroendocrinology 2019;109(3):242-8.
  6. Padilla SL, Johnson CW, Barker FD, Patterson MA, Palmiter RD. A neural circuit underlying the generation of hot flushes. Cell Rep 2018;24(2):271-7.
  7. Krajewski-Hall SJ, Blackmore EM, McMinn JR, Rance NE. Estradiol alters body temperature regulation in the female mouse. Temperature 2018;5(1):56-69.
  8. Wakabayashi Y, Nakada T, Murata K, et al. Neurokinin B and dynorphin A in kisspeptin neurons of the arcuate nucleus participate in generation of periodic oscillation of neural activity driving pulsatile gonadotropin-releasing hormone secretion in the goat. J Neurosci 2010;30(8):3124-32.
  9. Krajewski-Hall SJ, Dos Santos FM, McMullen NT, Blackmore EM, Rance NE. Glutamatergic neurokinin 3 receptor neurons in the median preoptic nucleus modulate heat-defense pathways in female mice. Endocrinology 2019;160(4):803-16.
  10. Biglia N, Cagnacci A, Gambacciani M, Lello S, Maffei S, Nappi RE. Vasomotor symptoms in menopause: a biomarker of cardiovascular disease risk and other chronic diseases? Climacteric 2017;20(4):306-12.
  11. Avis NE, Crawford SL, Greendale G, et al. Duration of menopausal vasomotor symptoms over the menopause transition. JAMA Intern Med 2015;175(4):531-9.
  12. Williams RE, Levine KB, Kalilani L, Lewis J, Clark RV. Menopause-specific questionnaire assessment in US population-based study shows negative impact on health-related quality of life. Maturitas 2009;62(2):153-9.
  13. Parish SJ, Nappi RE, Kingsberg S. Perspectives on counseling patients about menopausal hormone therapy: strategies in a complex data environment. Menopause 2018;25(8):937-49.
  14. Utian WH. Psychosocial and socioeconomic burden of vasomotor symptoms in menopause: a comprehensive review. Health Qual Life Outcomes 2005;3:47.